پروتز دندان چیست؟

پروتز دندان، دندان‌های مصنوعی است که برای جایگزینی دندان‌ها و بافت‌های از دست رفته و بازگرداندن عملکرد و زیبایی از دست رفته به کار می‌رود. هنگام رفع فضاهای خالی دندان، از یک سو هدف انجام عملکردهای از دست رفته دهان و از سوی دیگر ایجاد ظاهری تا حد ممکن طبیعی و زیبا از نظر زیبایی است.

انواع پروتز دندان کدام‌اند؟

انواع پروتز دندان ممکن است بسته به ساختار دهان بیمار و اندازه و موقعیت فضای خالی ناشی از از دست رفتن دندان متفاوت باشد. به همین دلیل ممکن است با پروتزهای دندانی متعددی روبه‌رو شوید که نیازهای مختلفی را برطرف می‌کنند. انواع پروتز دندانی که ممکن است با آن‌ها روبه‌رو شوید را می‌توان به شرح زیر برشمرد.

پروتز متحرک

نوعی پروتز است که برای بیمارانی به کار می‌رود که همه یا بیشتر دندان‌های خود را به دلیل بیماری‌های دندان و لثه یا به هر دلیل دیگری از دست داده‌اند. پروتزهای متحرک که در میان مردم دندان مصنوعی یا دست دندان نامیده می‌شوند، وسیله‌ای دارای دندان‌های مصنوعی هستند که بیمار می‌تواند هر زمان که بخواهد بدون کمک پزشک آن را بگذارد و بردارد. پروتز متحرک به دو شکل مختلف برای بیمار انجام می‌شود.

1. پروتزهای کامل: برای بیمارانی که هیچ دندانی در دهانشان باقی نمانده است استفاده می‌شود. از آنجا که دندانی در دهان وجود ندارد، این پروتزها با تکیه بر بافت‌های دهان ساخته می‌شوند.
2. پروتزهای پارسیل (جزئی): پروتزهایی هستند که برای بیمارانی به کار می‌روند که تعداد کمی دندان در دهانشان باقی مانده و دندان‌های موجود زمینه مناسبی برای ساخت بریج ندارند. این پروتزها با تکیه بر بافت‌های دهان و دندان‌های باقی‌مانده در دهان ساخته می‌شوند.

علاوه بر این دسته‌بندی اصلی، پروتزهایی نیز برای شرایط مختلف ساخته می‌شوند. از جمله:

• پروتزهای فوری (ایمدیت) که پروتزهای متحرک موقتی هستند و برای نصب پس از یک عمل جراحی مانند کشیدن چند دندان ساخته می‌شوند
• پروتزهای با اتصال دقیق که در صورت نمایان بودن قطعات فلزی پروتز پارسیل، قطعات فلزی در آن‌ها پنهان می‌شوند
• اوردنچرها (پروتزهای روی دندان) که در آن‌ها برخی دندان‌هایی که قرار نیست کشیده شوند، برای پشتیبانی از پروتز در زیر پروتز متحرک باقی می‌مانند
• پروتزهای متحرک متکی بر ایمپلنت که در آن‌ها از ایمپلنت‌ها برای پشتیبانی پروتز استفاده می‌شود.

پروتز ثابت

پروتز ثابت، نوعی پروتز دندان است که پس از نصب روی صندلی دندانپزشکی در دهان بیمار باقی می‌ماند و بیمار خودش آن را نمی‌گذارد و برنمی‌دارد. در میان مردم با نام روکش دندان شناخته می‌شود. شناخته‌شده‌ترین پروتزهای ثابت را می‌توان به شرح زیر برشمرد.

1. بریج (پل): نوعی پروتز است که با تکیه بر ایمپلنت کاشته‌شده در استخوان یا دندان‌های موجود، فضای خالی دندان را با موادی بی‌خطر برای سلامت انسان پر می‌کند. بریج رایج‌ترین نوع پروتز دندان است. همان‌طور که از نامش پیداست، این روش برای ایفای نقش «پل» میان دو دندان طراحی می‌شود. در برخی موارد بریج‌ها ممکن است بیش از دو دندان را به هم متصل کنند. اینکه چه نوع بریجی طراحی و اجرا شود، البته در درجه اول بر اساس فضاهای خالی دهان بیمار تعیین می‌شود. بریج‌ها بر اساس رنگ طبیعی دندان فرد ساخته می‌شوند و برای این رنگ، دندانی که در انتهای فضای خالی محل بریج قرار دارد به‌عنوان مرجع در نظر گرفته می‌شود.
2. کراون (تاج): روکشی است که روی یک دندان انجام می‌شود. پروتزی است که روی دندان موجود یا ایمپلنت برای تکمیل بافت دندان ساخته می‌شود و ممکن است به دلایل زیبایی یا عملکردی نیز انجام شود. می‌توان از آن برای اصلاح شکل و رنگ یک دندان موجود استفاده کرد. کراون‌ها دست‌کم به اندازه بریج‌ها نوع رایجی از پروتز دندان هستند. به لطف فناوری‌های نسل جدید پروتز دندان، ساخت کراون‌ها با شکل و رنگی تقریباً یکسان با ساختار دندان نیز ممکن است. اساسی‌ترین تفاوت کراون و بریج این است که کراون‌ها روی یک دندان قرار می‌گیرند، در حالی که بریج‌ها روی دو یا چند دندان قرار داده می‌شوند. مواد مورد استفاده در کراون ممکن است فلز یا سرامیک باشد. موادی که ظاهری نزدیک به طبیعی از نظر زیبایی ایجاد می‌کنند نیز وارد حوزه استفاده دندانپزشکان شده‌اند.
3. کراون پست‌دار: پروتزهایی هستند که از کانال ریشه پشتیبانی می‌گیرند و به‌ویژه در دندان‌های درمان ریشه‌شده، زمانی که بافت کافی برای پشتیبانی از کراون در دندان وجود ندارد، ممکن است ترجیح داده شوند.
4. پروتز ثابت متکی بر ایمپلنت: کراون‌ها یا بریج‌هایی هستند که از ایمپلنت‌های کاشته‌شده پشتیبانی می‌گیرند. همان‌طور که در کمبود یک دندان قابل انجام است، در مواردی که هیچ دندانی در دهان وجود ندارد نیز می‌توان همه دندان‌ها را به شکل بریج روی تعداد مشخصی ایمپلنت ساخت. نکته مهم در اینجا وجود مقدار کافی استخوان در دهان برای کاشت ایمپلنت‌هاست.

برای اطلاعات بیشتر درباره ایمپلنت و درمان ایمپلنت لطفاً روی صفحه ایمپلنت ما کلیک کنید.

مراقبت از پروتز دندان چگونه است؟

برای اینکه پروتزهای دندان عمری طولانی داشته، مقاوم و راحت باشند، مراقبت پس از پروتز دست‌کم به اندازه نصب آن اهمیت دارد. یعنی در این زمینه دست‌کم به اندازه دندانپزشک، مسئولیت بر عهده بیمار نیز هست. بیمارانی که می‌خواهند پروتزهای دندانشان طولانی‌مدت و بی‌مشکل باشد، باید به نکات زیر توجه کنند:

• داشتن پروتز دندان به معنای ادامه دادن عادت‌های مسواک زدن و مراقبت از دهان به شکل درست است. پروتزهای دندان نیز دست‌کم به اندازه دندان‌های طبیعی به مراقبت نیاز دارند.
• افرادی که دندان مصنوعی یا پروتز دارند، اگر به این باور برسند که نیازی به مسواک زدن ندارند، در معرض خطر از دست دادن دندان‌های مصنوعی خود در مدتی کوتاه قرار می‌گیرند.
• پروتز متحرک باید بیرون از دهان و بدون استفاده از خمیردندان‌های مخصوص دندان طبیعی، با مسواک و صابون تمیز شود؛ در صورت وجود، دندان‌ها و بافت‌های داخل دهان باید جداگانه با خمیردندان تمیز شوند.
• از آنجا که پروتز ثابت از دهان خارج نمی‌شود، همراه با دندان‌ها در دهان مسواک زده می‌شود. به‌ویژه زیر بخش‌هایی از پروتز که جای دندان از دست رفته قرار دارند، باید با مسواک بین دندانی تمیز شود. برای این بخش‌ها باید از نخ دندان‌های مخصوصی که برای همین منظور ساخته شده‌اند استفاده کرد.
• پروتزهای دندان هر قدر هم محکم باشند، همیشه باید با آن‌ها با دقت و ملایمت رفتار کرد.
• پرهیز از ضربه‌های شدید به دهان و دندان‌ها و دوری از مصرف خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های بسیار سفت یا چسبناک، نکاتی هستند که در تمام مدت داشتن پروتز دندان باید به آن‌ها توجه کنید.
• اگر دندانپزشک بسته به نوع پروتز، محلول یا وسیله مراقبتی خاصی توصیه کرده است، مهم است که این محصول به‌طور منظم و مطابق دستورالعمل استفاده شود.